{"id":6230,"date":"2025-12-11T10:44:31","date_gmt":"2025-12-11T10:44:31","guid":{"rendered":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/2025\/12\/11\/algorithmes-paralleles-pour-calcul-scientifique\/"},"modified":"2026-01-08T15:33:04","modified_gmt":"2026-01-08T15:33:04","slug":"algorithmes-paralleles-pour-calcul-scientifique","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/2025\/12\/11\/algorithmes-paralleles-pour-calcul-scientifique\/","title":{"rendered":"Algorithmes parall\u00e8les pour calcul scientifique"},"content":{"rendered":"<h2 data-start=\"344\" data-end=\"370\"><strong data-start=\"347\" data-end=\"368\">R\u00e9sum\u00e9 (Abstract)<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"371\" data-end=\"935\">Le calcul scientifique moderne repose sur la capacit\u00e9 \u00e0 traiter des volumes massifs de donn\u00e9es et \u00e0 r\u00e9soudre des probl\u00e8mes math\u00e9matiques complexes dans des d\u00e9lais raisonnables. Les <strong data-start=\"552\" data-end=\"578\">algorithmes parall\u00e8les<\/strong> constituent une r\u00e9ponse essentielle \u00e0 ces d\u00e9fis en exploitant simultan\u00e9ment plusieurs unit\u00e9s de calcul. Cet article pr\u00e9sente une analyse approfondie des algorithmes parall\u00e8les appliqu\u00e9s au calcul scientifique, en abordant leurs principes fondamentaux, leurs mod\u00e8les, leurs architectures d\u2019ex\u00e9cution, ainsi que leurs domaines d\u2019application et leurs limites.<\/p>\n<hr data-start=\"937\" data-end=\"940\" \/>\n<h2 data-start=\"942\" data-end=\"973\"><strong data-start=\"945\" data-end=\"973\">1. Introduction g\u00e9n\u00e9rale<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"975\" data-end=\"1280\">Avec l\u2019augmentation continue de la puissance de calcul et l\u2019\u00e9mergence des architectures multic\u0153urs, des clusters et des supercalculateurs, le <strong data-start=\"1117\" data-end=\"1140\">calcul scientifique<\/strong> a connu une \u00e9volution majeure. Les approches s\u00e9quentielles classiques ne suffisent plus pour r\u00e9soudre efficacement des probl\u00e8mes tels que :<\/p>\n<ul data-start=\"1282\" data-end=\"1449\">\n<li data-start=\"1282\" data-end=\"1309\">\n<p data-start=\"1284\" data-end=\"1309\">la simulation climatique,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1310\" data-end=\"1349\">\n<p data-start=\"1312\" data-end=\"1349\">la mod\u00e9lisation physique et chimique,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1350\" data-end=\"1372\">\n<p data-start=\"1352\" data-end=\"1372\">la bio-informatique,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1373\" data-end=\"1405\">\n<p data-start=\"1375\" data-end=\"1405\">l\u2019analyse de donn\u00e9es massives,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1406\" data-end=\"1449\">\n<p data-start=\"1408\" data-end=\"1449\">l\u2019intelligence artificielle scientifique.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"1451\" data-end=\"1645\">Les <strong data-start=\"1455\" data-end=\"1481\">algorithmes parall\u00e8les<\/strong> permettent de diviser un probl\u00e8me complexe en sous-probl\u00e8mes pouvant \u00eatre r\u00e9solus simultan\u00e9ment, r\u00e9duisant ainsi le temps d\u2019ex\u00e9cution et am\u00e9liorant la scalabilit\u00e9.<\/p>\n<hr data-start=\"1647\" data-end=\"1650\" \/>\n<h2 data-start=\"1652\" data-end=\"1699\"><strong data-start=\"1655\" data-end=\"1699\">2. Fondements des algorithmes parall\u00e8les<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"1701\" data-end=\"1723\"><strong data-start=\"1705\" data-end=\"1723\">2.1 D\u00e9finition<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"1725\" data-end=\"1937\">Un algorithme parall\u00e8le est un algorithme con\u00e7u pour \u00eatre ex\u00e9cut\u00e9 sur une architecture disposant de plusieurs unit\u00e9s de calcul (processeurs, c\u0153urs, GPU), o\u00f9 plusieurs op\u00e9rations sont effectu\u00e9es <strong data-start=\"1919\" data-end=\"1936\">en m\u00eame temps<\/strong>.<\/p>\n<h3 data-start=\"1939\" data-end=\"1971\"><strong data-start=\"1943\" data-end=\"1971\">2.2 Objectifs principaux<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"1973\" data-end=\"2171\">\n<li data-start=\"1973\" data-end=\"2003\">\n<p data-start=\"1975\" data-end=\"2003\">R\u00e9duction du temps de calcul<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2004\" data-end=\"2054\">\n<p data-start=\"2006\" data-end=\"2054\">Exploitation optimale des ressources mat\u00e9rielles<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2055\" data-end=\"2116\">\n<p data-start=\"2057\" data-end=\"2116\">Am\u00e9lioration de la pr\u00e9cision par des simulations plus fines<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2117\" data-end=\"2171\">\n<p data-start=\"2119\" data-end=\"2171\">Scalabilit\u00e9 sur de grandes infrastructures de calcul<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"2173\" data-end=\"2176\" \/>\n<h2 data-start=\"2178\" data-end=\"2211\"><strong data-start=\"2181\" data-end=\"2211\">3. Mod\u00e8les de parall\u00e9lisme<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"2213\" data-end=\"2267\"><strong data-start=\"2217\" data-end=\"2267\">3.1 Parall\u00e9lisme de donn\u00e9es (Data Parallelism)<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"2269\" data-end=\"2345\">Le m\u00eame calcul est appliqu\u00e9 simultan\u00e9ment \u00e0 diff\u00e9rentes portions de donn\u00e9es.<\/p>\n<p data-start=\"2347\" data-end=\"2361\"><strong data-start=\"2347\" data-end=\"2361\">Exemples :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"2362\" data-end=\"2464\">\n<li data-start=\"2362\" data-end=\"2388\">\n<p data-start=\"2364\" data-end=\"2388\">op\u00e9rations matricielles,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2389\" data-end=\"2432\">\n<p data-start=\"2391\" data-end=\"2432\">traitement de grands tableaux num\u00e9riques,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2433\" data-end=\"2464\">\n<p data-start=\"2435\" data-end=\"2464\">calculs statistiques massifs.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"2466\" data-end=\"2481\"><strong data-start=\"2466\" data-end=\"2481\">Avantages :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"2482\" data-end=\"2535\">\n<li data-start=\"2482\" data-end=\"2512\">\n<p data-start=\"2484\" data-end=\"2512\">simplicit\u00e9 de mise en \u0153uvre,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2513\" data-end=\"2535\">\n<p data-start=\"2515\" data-end=\"2535\">tr\u00e8s adapt\u00e9 aux GPU.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"2537\" data-end=\"2540\" \/>\n<h3 data-start=\"2542\" data-end=\"2595\"><strong data-start=\"2546\" data-end=\"2595\">3.2 Parall\u00e9lisme de t\u00e2ches (Task Parallelism)<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"2597\" data-end=\"2658\">Diff\u00e9rentes t\u00e2ches ind\u00e9pendantes sont ex\u00e9cut\u00e9es en parall\u00e8le.<\/p>\n<p data-start=\"2660\" data-end=\"2674\"><strong data-start=\"2660\" data-end=\"2674\">Exemples :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"2675\" data-end=\"2755\">\n<li data-start=\"2675\" data-end=\"2697\">\n<p data-start=\"2677\" data-end=\"2697\">pipelines de calcul,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2698\" data-end=\"2724\">\n<p data-start=\"2700\" data-end=\"2724\">workflows scientifiques,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2725\" data-end=\"2755\">\n<p data-start=\"2727\" data-end=\"2755\">simulations multi-physiques.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"2757\" data-end=\"2760\" \/>\n<h3 data-start=\"2762\" data-end=\"2794\"><strong data-start=\"2766\" data-end=\"2794\">3.3 Parall\u00e9lisme hybride<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"2796\" data-end=\"2910\">Combine le parall\u00e9lisme de donn\u00e9es et de t\u00e2ches pour tirer parti des architectures complexes modernes (CPU + GPU).<\/p>\n<hr data-start=\"2912\" data-end=\"2915\" \/>\n<h2 data-start=\"2917\" data-end=\"2960\"><strong data-start=\"2920\" data-end=\"2960\">4. Architectures de calcul parall\u00e8le<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"2962\" data-end=\"3006\"><strong data-start=\"2966\" data-end=\"3006\">4.1 Architectures \u00e0 m\u00e9moire partag\u00e9e<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"3008\" data-end=\"3066\">\n<li data-start=\"3008\" data-end=\"3020\">\n<p data-start=\"3010\" data-end=\"3020\">Multic\u0153urs<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3021\" data-end=\"3066\">\n<p data-start=\"3023\" data-end=\"3066\">Processeurs SMP (Symmetric Multiprocessing)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3068\" data-end=\"3090\"><strong data-start=\"3068\" data-end=\"3090\">Caract\u00e9ristiques :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"3091\" data-end=\"3162\">\n<li data-start=\"3091\" data-end=\"3134\">\n<p data-start=\"3093\" data-end=\"3134\">communication rapide via m\u00e9moire commune,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3135\" data-end=\"3162\">\n<p data-start=\"3137\" data-end=\"3162\">synchronisation critique.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3164\" data-end=\"3192\"><strong data-start=\"3164\" data-end=\"3192\">Technologies associ\u00e9es :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"3193\" data-end=\"3217\">\n<li data-start=\"3193\" data-end=\"3201\">\n<p data-start=\"3195\" data-end=\"3201\">OpenMP<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3202\" data-end=\"3217\">\n<p data-start=\"3204\" data-end=\"3217\">Threads POSIX<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"3219\" data-end=\"3222\" \/>\n<h3 data-start=\"3224\" data-end=\"3270\"><strong data-start=\"3228\" data-end=\"3270\">4.2 Architectures \u00e0 m\u00e9moire distribu\u00e9e<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"3272\" data-end=\"3302\">\n<li data-start=\"3272\" data-end=\"3282\">\n<p data-start=\"3274\" data-end=\"3282\">Clusters<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3283\" data-end=\"3302\">\n<p data-start=\"3285\" data-end=\"3302\">Supercalculateurs<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3304\" data-end=\"3326\"><strong data-start=\"3304\" data-end=\"3326\">Caract\u00e9ristiques :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"3327\" data-end=\"3395\">\n<li data-start=\"3327\" data-end=\"3367\">\n<p data-start=\"3329\" data-end=\"3367\">chaque n\u0153ud poss\u00e8de sa propre m\u00e9moire,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3368\" data-end=\"3395\">\n<p data-start=\"3370\" data-end=\"3395\">communication via r\u00e9seau.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3397\" data-end=\"3425\"><strong data-start=\"3397\" data-end=\"3425\">Technologies associ\u00e9es :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"3426\" data-end=\"3459\">\n<li data-start=\"3426\" data-end=\"3459\">\n<p data-start=\"3428\" data-end=\"3459\">MPI (Message Passing Interface)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"3461\" data-end=\"3464\" \/>\n<h3 data-start=\"3466\" data-end=\"3507\"><strong data-start=\"3470\" data-end=\"3507\">4.3 Acc\u00e9l\u00e9rateurs mat\u00e9riels (GPU)<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"3509\" data-end=\"3575\">\n<li data-start=\"3509\" data-end=\"3544\">\n<p data-start=\"3511\" data-end=\"3544\">Tr\u00e8s grand nombre de c\u0153urs l\u00e9gers<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3545\" data-end=\"3575\">\n<p data-start=\"3547\" data-end=\"3575\">Calcul massivement parall\u00e8le<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3577\" data-end=\"3593\"><strong data-start=\"3577\" data-end=\"3593\">Frameworks :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"3594\" data-end=\"3609\">\n<li data-start=\"3594\" data-end=\"3600\">\n<p data-start=\"3596\" data-end=\"3600\">CUDA<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3601\" data-end=\"3609\">\n<p data-start=\"3603\" data-end=\"3609\">OpenCL<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"3611\" data-end=\"3614\" \/>\n<h2 data-start=\"3616\" data-end=\"3676\"><strong data-start=\"3619\" data-end=\"3676\">5. Algorithmes parall\u00e8les cl\u00e9s en calcul scientifique<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"3678\" data-end=\"3730\"><strong data-start=\"3682\" data-end=\"3730\">5.1 Algorithmes parall\u00e8les pour les matrices<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"3732\" data-end=\"3847\">\n<li data-start=\"3732\" data-end=\"3770\">\n<p data-start=\"3734\" data-end=\"3770\">Multiplication matricielle parall\u00e8le<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3771\" data-end=\"3803\">\n<p data-start=\"3773\" data-end=\"3803\">D\u00e9composition LU, QR, Cholesky<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3804\" data-end=\"3847\">\n<p data-start=\"3806\" data-end=\"3847\">Solveurs de syst\u00e8mes lin\u00e9aires parall\u00e8les<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"3849\" data-end=\"3867\"><strong data-start=\"3849\" data-end=\"3867\">Applications :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"3868\" data-end=\"3947\">\n<li data-start=\"3868\" data-end=\"3895\">\n<p data-start=\"3870\" data-end=\"3895\">m\u00e9canique des structures,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3896\" data-end=\"3918\">\n<p data-start=\"3898\" data-end=\"3918\">traitement d\u2019images,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"3919\" data-end=\"3947\">\n<p data-start=\"3921\" data-end=\"3947\">apprentissage automatique.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"3949\" data-end=\"3952\" \/>\n<h3 data-start=\"3954\" data-end=\"4023\"><strong data-start=\"3958\" data-end=\"4023\">5.2 Algorithmes parall\u00e8les pour les \u00e9quations diff\u00e9rentielles<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"4025\" data-end=\"4134\">\n<li data-start=\"4025\" data-end=\"4068\">\n<p data-start=\"4027\" data-end=\"4068\">M\u00e9thodes de diff\u00e9rences finies parall\u00e8les<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4069\" data-end=\"4109\">\n<p data-start=\"4071\" data-end=\"4109\">M\u00e9thodes des \u00e9l\u00e9ments finis parall\u00e8les<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4110\" data-end=\"4134\">\n<p data-start=\"4112\" data-end=\"4134\">M\u00e9thodes multi-grilles<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"4136\" data-end=\"4154\"><strong data-start=\"4136\" data-end=\"4154\">Applications :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"4155\" data-end=\"4223\">\n<li data-start=\"4155\" data-end=\"4179\">\n<p data-start=\"4157\" data-end=\"4179\">dynamique des fluides,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4180\" data-end=\"4206\">\n<p data-start=\"4182\" data-end=\"4206\">mod\u00e9lisation climatique,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4207\" data-end=\"4223\">\n<p data-start=\"4209\" data-end=\"4223\">astrophysique.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"4225\" data-end=\"4228\" \/>\n<h3 data-start=\"4230\" data-end=\"4277\"><strong data-start=\"4234\" data-end=\"4277\">5.3 Algorithmes de simulation parall\u00e8le<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"4279\" data-end=\"4363\">\n<li data-start=\"4279\" data-end=\"4302\">\n<p data-start=\"4281\" data-end=\"4302\">Monte Carlo parall\u00e8le<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4303\" data-end=\"4328\">\n<p data-start=\"4305\" data-end=\"4328\">Simulation multi-agents<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4329\" data-end=\"4363\">\n<p data-start=\"4331\" data-end=\"4363\">Mod\u00e8les stochastiques distribu\u00e9s<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"4365\" data-end=\"4368\" \/>\n<h2 data-start=\"4370\" data-end=\"4425\"><strong data-start=\"4373\" data-end=\"4425\">6. Probl\u00e8mes de synchronisation et communication<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"4427\" data-end=\"4454\"><strong data-start=\"4431\" data-end=\"4454\">6.1 Synchronisation<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"4456\" data-end=\"4509\">\n<li data-start=\"4456\" data-end=\"4474\">\n<p data-start=\"4458\" data-end=\"4474\">verrous (locks),<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4475\" data-end=\"4487\">\n<p data-start=\"4477\" data-end=\"4487\">barri\u00e8res,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4488\" data-end=\"4509\">\n<p data-start=\"4490\" data-end=\"4509\">sections critiques.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"4511\" data-end=\"4524\"><strong data-start=\"4511\" data-end=\"4524\">Risques :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"4525\" data-end=\"4591\">\n<li data-start=\"4525\" data-end=\"4553\">\n<p data-start=\"4527\" data-end=\"4553\">interblocages (deadlocks),<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4554\" data-end=\"4567\">\n<p data-start=\"4556\" data-end=\"4567\">contention,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4568\" data-end=\"4591\">\n<p data-start=\"4570\" data-end=\"4591\">perte de performance.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"4593\" data-end=\"4596\" \/>\n<h3 data-start=\"4598\" data-end=\"4631\"><strong data-start=\"4602\" data-end=\"4631\">6.2 Co\u00fbt de communication<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"4633\" data-end=\"4699\">La communication entre processus peut devenir un facteur limitant.<\/p>\n<p data-start=\"4701\" data-end=\"4716\"><strong data-start=\"4701\" data-end=\"4716\">Solutions :<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"4717\" data-end=\"4807\">\n<li data-start=\"4717\" data-end=\"4745\">\n<p data-start=\"4719\" data-end=\"4745\">minimisation des \u00e9changes,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4746\" data-end=\"4772\">\n<p data-start=\"4748\" data-end=\"4772\">agr\u00e9gation des messages,<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4773\" data-end=\"4807\">\n<p data-start=\"4775\" data-end=\"4807\">algorithmes communication-aware.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"4809\" data-end=\"4812\" \/>\n<h2 data-start=\"4814\" data-end=\"4849\"><strong data-start=\"4817\" data-end=\"4849\">7. Performances et m\u00e9triques<\/strong><\/h2>\n<h3 data-start=\"4851\" data-end=\"4885\"><strong data-start=\"4855\" data-end=\"4885\">7.1 Acc\u00e9l\u00e9ration (Speedup)<\/strong><\/h3>\n<h2><span class=\"katex-display\"><span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\">Speedup=Tse\u02caquentielTparalle\u02cbleSpeedup = \\frac{T_{s\u00e9quentiel}}{T_{parall\u00e8le}}<\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"mord mathnormal\">Sp<\/span><span class=\"mord mathnormal\">ee<\/span><span class=\"mord mathnormal\">d<\/span><span class=\"mord mathnormal\">u<\/span><span class=\"mord mathnormal\">p<\/span><span class=\"mrel\">=<\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"mord\"><span class=\"mfrac\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\"><span class=\"mord mathnormal\">T<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">p<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">a<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">r<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">a<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">ll<\/span><span class=\"mord accent mtight\"><span class=\"vlist-t\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">e<\/span><span class=\"accent-body\">\u02cb<\/span><\/span><\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">l<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">e<\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"mord mathnormal\">T<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">s<\/span><span class=\"mord accent mtight\"><span class=\"vlist-t\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">e<\/span><span class=\"accent-body\">\u02ca<\/span><\/span><\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">q<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">u<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">e<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">n<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">t<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">i<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">e<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">l<\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h2>\n<h3 data-start=\"4941\" data-end=\"4963\"><strong data-start=\"4945\" data-end=\"4963\">7.2 Efficacit\u00e9<\/strong><\/h3>\n<h2><span class=\"katex-display\"><span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\">Efficacite\u02ca=SpeedupNombre\u00a0de\u00a0processeursEfficacit\u00e9 = \\frac{Speedup}{Nombre\\ de\\ processeurs}<\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"mord mathnormal\">E<\/span><span class=\"mord mathnormal\">ff<\/span><span class=\"mord mathnormal\">i<\/span><span class=\"mord mathnormal\">c<\/span><span class=\"mord mathnormal\">a<\/span><span class=\"mord mathnormal\">c<\/span><span class=\"mord mathnormal\">i<\/span><span class=\"mord mathnormal\">t<\/span><span class=\"mord accent\"><span class=\"vlist-t\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\"><span class=\"mord mathnormal\">e<\/span><span class=\"accent-body\"><span class=\"mord\">\u02ca<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mrel\">=<\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"mord\"><span class=\"mfrac\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\"><span class=\"mord mathnormal\">N<\/span><span class=\"mord mathnormal\">o<\/span><span class=\"mord mathnormal\">mb<\/span><span class=\"mord mathnormal\">re<\/span><span class=\"mspace\">\u00a0<\/span><span class=\"mord mathnormal\">d<\/span><span class=\"mord mathnormal\">e<\/span><span class=\"mspace\">\u00a0<\/span><span class=\"mord mathnormal\">p<\/span><span class=\"mord mathnormal\">rocesse<\/span><span class=\"mord mathnormal\">u<\/span><span class=\"mord mathnormal\">rs<\/span><span class=\"mord mathnormal\">Sp<\/span><span class=\"mord mathnormal\">ee<\/span><span class=\"mord mathnormal\">d<\/span><span class=\"mord mathnormal\">u<\/span><span class=\"mord mathnormal\">p<\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/h2>\n<h3 data-start=\"5025\" data-end=\"5069\"><strong data-start=\"5029\" data-end=\"5069\">7.3 Loi d\u2019Amdahl et loi de Gustafson<\/strong><\/h3>\n<ul data-start=\"5071\" data-end=\"5156\">\n<li data-start=\"5071\" data-end=\"5107\">\n<p data-start=\"5073\" data-end=\"5107\">Limites th\u00e9oriques du parall\u00e9lisme<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5108\" data-end=\"5156\">\n<p data-start=\"5110\" data-end=\"5156\">Importance de la partie parall\u00e9lisable du code<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"5158\" data-end=\"5161\" \/>\n<h2 data-start=\"5163\" data-end=\"5195\"><strong data-start=\"5166\" data-end=\"5195\">8. Domaines d\u2019application<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"5197\" data-end=\"5364\">\n<li data-start=\"5197\" data-end=\"5229\">\n<p data-start=\"5199\" data-end=\"5229\">Calcul haute performance (HPC)<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5230\" data-end=\"5270\">\n<p data-start=\"5232\" data-end=\"5270\">Intelligence artificielle scientifique<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5271\" data-end=\"5289\">\n<p data-start=\"5273\" data-end=\"5289\">Bio-informatique<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5290\" data-end=\"5310\">\n<p data-start=\"5292\" data-end=\"5310\">Physique num\u00e9rique<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5311\" data-end=\"5333\">\n<p data-start=\"5313\" data-end=\"5333\">Finance quantitative<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5334\" data-end=\"5364\">\n<p data-start=\"5336\" data-end=\"5364\">M\u00e9t\u00e9orologie et climatologie<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"5366\" data-end=\"5369\" \/>\n<h2 data-start=\"5371\" data-end=\"5397\"><strong data-start=\"5374\" data-end=\"5397\">9. Limites et d\u00e9fis<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"5399\" data-end=\"5527\">\n<li data-start=\"5399\" data-end=\"5428\">\n<p data-start=\"5401\" data-end=\"5428\">Complexit\u00e9 de d\u00e9veloppement<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5429\" data-end=\"5449\">\n<p data-start=\"5431\" data-end=\"5449\">D\u00e9bogage difficile<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5450\" data-end=\"5473\">\n<p data-start=\"5452\" data-end=\"5473\">D\u00e9pendance mat\u00e9rielle<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5474\" data-end=\"5500\">\n<p data-start=\"5476\" data-end=\"5500\">Consommation \u00e9nerg\u00e9tique<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5501\" data-end=\"5527\">\n<p data-start=\"5503\" data-end=\"5527\">Scalabilit\u00e9 non lin\u00e9aire<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"5529\" data-end=\"5532\" \/>\n<h2 data-start=\"5534\" data-end=\"5571\"><strong data-start=\"5537\" data-end=\"5571\">10. Perspectives et \u00e9volutions<\/strong><\/h2>\n<ul data-start=\"5573\" data-end=\"5726\">\n<li data-start=\"5573\" data-end=\"5590\">\n<p data-start=\"5575\" data-end=\"5590\">Calcul exascale<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5591\" data-end=\"5626\">\n<p data-start=\"5593\" data-end=\"5626\">Algorithmes adaptatifs parall\u00e8les<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5627\" data-end=\"5650\">\n<p data-start=\"5629\" data-end=\"5650\">Int\u00e9gration avec l\u2019IA<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5651\" data-end=\"5688\">\n<p data-start=\"5653\" data-end=\"5688\">Programmation parall\u00e8le automatique<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5689\" data-end=\"5726\">\n<p data-start=\"5691\" data-end=\"5726\">Quantum-inspired parallel computing<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr data-start=\"5728\" data-end=\"5731\" \/>\n<h2 data-start=\"5733\" data-end=\"5754\"><strong data-start=\"5736\" data-end=\"5754\">11. Conclusion<\/strong><\/h2>\n<p data-start=\"5756\" data-end=\"6128\">Les algorithmes parall\u00e8les constituent aujourd\u2019hui un pilier fondamental du calcul scientifique. Ils permettent de repousser les limites de la simulation, de l\u2019analyse et de la mod\u00e9lisation num\u00e9rique. Malgr\u00e9 leur complexit\u00e9, leur ma\u00eetrise est indispensable pour exploiter pleinement les infrastructures de calcul modernes et r\u00e9pondre aux d\u00e9fis scientifiques contemporains.<\/p>\n<hr data-start=\"6130\" data-end=\"6133\" \/>\n<h2 data-start=\"6135\" data-end=\"6152\"><strong data-start=\"6138\" data-end=\"6152\">R\u00e9f\u00e9rences<\/strong><\/h2>\n<ol data-start=\"6154\" data-end=\"6695\">\n<li data-start=\"6154\" data-end=\"6258\">\n<p data-start=\"6157\" data-end=\"6258\">Grama, A., Gupta, A., Karypis, G., &amp; Kumar, V. (2003). <em data-start=\"6212\" data-end=\"6248\">Introduction to Parallel Computing<\/em>. Pearson.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"6259\" data-end=\"6344\">\n<p data-start=\"6262\" data-end=\"6344\">Quinn, M. J. (2004). <em data-start=\"6283\" data-end=\"6330\">Parallel Programming in C with MPI and OpenMP<\/em>. McGraw-Hill.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"6345\" data-end=\"6426\">\n<p data-start=\"6348\" data-end=\"6426\">Foster, I. (1995). <em data-start=\"6367\" data-end=\"6409\">Designing and Building Parallel Programs<\/em>. Addison-Wesley.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"6427\" data-end=\"6540\">\n<p data-start=\"6430\" data-end=\"6540\">Hennessy, J. L., &amp; Patterson, D. A. (2019). <em data-start=\"6474\" data-end=\"6522\">Computer Architecture: A Quantitative Approach<\/em>. Morgan Kaufmann.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"6541\" data-end=\"6695\">\n<p data-start=\"6544\" data-end=\"6695\">Dongarra, J., et al. (2020). \u201cThe International Exascale Software Project Roadmap.\u201d <em data-start=\"6628\" data-end=\"6694\">International Journal of High Performance Computing Applications<\/em>.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u00e9sum\u00e9 (Abstract) Le calcul scientifique moderne repose sur la capacit\u00e9 \u00e0 traiter des volumes massifs de donn\u00e9es et \u00e0 r\u00e9soudre des probl\u00e8mes math\u00e9matiques complexes dans des d\u00e9lais raisonnables. Les algorithmes parall\u00e8les constituent une r\u00e9ponse essentielle \u00e0 ces d\u00e9fis en exploitant simultan\u00e9ment plusieurs unit\u00e9s de calcul. Cet article pr\u00e9sente une analyse approfondie des algorithmes parall\u00e8les appliqu\u00e9s [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6727,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[109],"tags":[],"class_list":["post-6230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ingenierie-technologies"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6230"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6729,"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6230\/revisions\/6729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6727"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sahelib.atatec-design.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}